برای درمان اضطراب در شیراز به چه روانشناسی مراجعه کنیم؟
نوشتهٔ Farshid Mahmoudi انتشار:
اضطراب همیشه با یک حمله شدید یا تپش قلب ناگهانی خودش را نشان نمیدهد. گاهی شکل آن بسیار سادهتر است: ذهنی که شبها خاموش نمیشود، نگرانی دائمی درباره آینده، سخت شدن تصمیمهای معمولی یا احساسی مبهم که میگوید «قرار است اتفاق بدی بیفتد».
بسیاری از افراد مدتها با چنین شرایطی زندگی میکنند و آن را به فشار کاری، مشکلات خانوادگی یا خستگی نسبت میدهند. اما وقتی اضطراب شروع به تأثیر گذاشتن روی خواب، روابط، کار یا زندگی روزمره میکند، بررسی تخصصی آن میتواند مسیر متفاوتی پیش روی فرد قرار دهد.
اگر در شیراز زندگی میکنید و برای کنترل اضطراب به دنبال روانشناس هستید، بهتر است قبل از انتخاب درمانگر بدانید اضطراب چگونه ارزیابی میشود، چه روشهایی برای درمان آن وجود دارد و از جلسات رواندرمانی چه انتظاری میتوان داشت.
از کجا بفهمیم اضطراب از حد طبیعی بیشتر شده است؟
نگران شدن به خودی خود اختلال محسوب نمیشود. قبل از یک مصاحبه کاری، امتحان، تصمیم مالی یا تغییر مهم در زندگی، اضطراب کاملاً قابل انتظار است.
تفاوت زمانی آشکارتر میشود که نگرانی حتی در نبود یک خطر مشخص ادامه پیدا کند.
برای مثال ممکن است فرد:
- مرتب سناریوهای منفی را در ذهنش مرور کند؛
- نتواند نگرانی خود را متوقف کند؛
- شبها به دلیل فکر کردن زیاد دیر بخوابد؛
- در موقعیتهای اجتماعی دائماً نگران قضاوت دیگران باشد؛
- از بعضی مکانها یا فعالیتها به دلیل ترس دوری کند؛
- هنگام اضطراب دچار تپش قلب، لرزش یا احساس تنگی نفس شود.
در چنین شرایطی مسئله فقط «زیاد فکر کردن» نیست. بررسی دقیقتر میتواند مشخص کند که این علائم با چه نوع اضطرابی ارتباط دارند.
اضطراب فقط در ذهن اتفاق نمیافتد
یکی از دلایلی که بعضی افراد دیر برای درمان مراجعه میکنند، جسمی بودن نشانههای اضطراب است.
ممکن است فرد ابتدا تصور کند مشکل اصلی مربوط به قلب، معده یا خواب اوست. اضطراب میتواند با نشانههایی مانند تپش قلب، تعریق، لرزش، سرگیجه، مشکلات گوارشی، تنفس سریع و احساس فشار در بدن همراه شود.
در کنار این نشانهها معمولاً تغییرات ذهنی و رفتاری هم دیده میشود؛ از جمله نگرانی مداوم، تحریکپذیری، کاهش تمرکز و اجتناب از موقعیتهایی که باعث اضطراب میشوند.
البته وجود چنین علائمی به تنهایی برای تشخیص اختلال اضطرابی کافی نیست. بهویژه درباره نشانههای جسمی، بررسی علتهای پزشکی احتمالی هم ممکن است ضروری باشد.
همه اضطرابها شبیه هم نیستند
وقتی کسی میگوید «اضطراب دارم»، ممکن است منظورش تجربهای کاملاً متفاوت از فرد دیگری باشد.
برای یک نفر، نگرانی درباره موضوعات مختلف تقریباً تمام روز ادامه دارد. فرد دیگری ممکن است ناگهان حملهای شدید از ترس را تجربه کند. شخص دیگری فقط هنگام صحبت کردن در جمع یا قرار گرفتن مقابل افراد ناآشنا دچار اضطراب شود.
به همین دلیل تشخیص نوع مشکل بخش مهمی از درمان است.
اضطراب فراگیر
در اضطراب فراگیر یا GAD، نگرانی میتواند موضوعات مختلفی مانند سلامتی، خانواده، مسائل مالی، کار و آینده را دربر بگیرد. مسئله اصلی معمولاً شدت و استمرار نگرانی و دشواری در کنترل آن است.
حملات پانیک
حمله پانیک معمولاً به صورت موج ناگهانی ترس شدید ظاهر میشود.
تپش قلب، تعریق، لرزش، سرگیجه، احساس خفگی یا ترس از مرگ و از دست دادن کنترل از نشانههایی هستند که ممکن است هنگام حمله تجربه شوند.
گاهی خودِ ترس از حمله بعدی به بخش بزرگی از مشکل تبدیل میشود.
اضطراب اجتماعی
فرد مبتلا به اضطراب اجتماعی ممکن است دائماً نگران قضاوت دیگران باشد.
صحبت کردن در جمع، ملاقات با افراد جدید، ارائه در محیط کاری یا دانشگاه و حتی بعضی تعاملات ساده اجتماعی میتوانند اضطراب قابل توجهی ایجاد کنند.
این وضعیت با خجالتی بودن معمولی یکسان نیست، بهخصوص زمانی که باعث محدود شدن زندگی اجتماعی یا شغلی فرد شود.
فوبیا
در فوبیا، ترس معمولاً به یک موقعیت یا موضوع مشخص مربوط میشود؛ برای مثال ارتفاع، پرواز، حیوانات یا موقعیتهای خاص.
فرد ممکن است برای روبهرو نشدن با عامل ترس، برنامه روزمره خود را تغییر دهد.
روانشناس چگونه اضطراب را ارزیابی میکند؟
جلسه اول درمان فقط درباره ارائه چند توصیه برای آرام شدن نیست.
درمانگر معمولاً تلاش میکند بفهمد اضطراب از چه زمانی شروع شده، چه موقعیتهایی آن را تشدید میکنند، فرد هنگام اضطراب چه افکاری دارد و برای کنترل یا فرار از آن چه رفتارهایی انجام میدهد.
خواب، روابط، شرایط کاری یا تحصیلی و سابقه مشکلات روانشناختی نیز میتوانند بخشی از ارزیابی باشند.
در برخی موارد از پرسشنامههای استاندارد هم استفاده میشود.
برای مثال GAD-7 برای غربالگری علائم اضطراب فراگیر و BAI یا مقیاس اضطراب بک برای بررسی شدت برخی نشانههای اضطرابی کاربرد دارند.
این آزمونها ابزار کمکی هستند و نتیجه یک تست اینترنتی به تنهایی نمیتواند مشخص کند فرد به یک اختلال اضطرابی مبتلاست.
CBT برای اضطراب چگونه کار میکند؟
یکی از رویکردهایی که در درمان اختلالات اضطرابی استفاده میشود، درمان شناختی رفتاری یا CBT است.
ایده اصلی این است که افکار، احساسات و رفتارهای ما روی یکدیگر اثر میگذارند.
فرض کنید فردی هنگام حضور در یک جلسه کاری با خودش فکر میکند:
«اگر صحبت کنم حتماً اشتباه میکنم و همه متوجه اضطرابم میشوند.»
این فکر میتواند اضطراب را افزایش دهد. فرد ممکن است تصمیم بگیرد سکوت کند یا اصلاً در جلسه شرکت نکند.
اجتناب در همان لحظه اضطراب را کمتر میکند، اما ممکن است در بلندمدت ترس را حفظ کند.
در CBT، درمانگر و مراجع روی شناسایی چنین الگوهایی کار میکنند. بسته به نوع اضطراب، بازسازی شناختی، مواجهه تدریجی با موقعیتهای اضطرابآور، مهارتهای تنظیم هیجان و بعضی تکنیکهای رفتاری میتوانند وارد فرایند درمان شوند.
هنگام انتخاب روانشناس اضطراب در شیراز به چه چیزهایی توجه کنیم؟
صرفاً نزدیک بودن مطب نباید معیار اصلی انتخاب باشد.
بهتر است درباره تحصیلات و مجوز حرفهای درمانگر، تجربه او در کار با اختلالات اضطرابی و رویکرد درمانی مورد استفاده اطلاعات داشته باشید.
رابطه درمانی هم اهمیت زیادی دارد. فرد باید بتواند درباره نگرانیها، ترسها و تجربههای شخصی خود در فضایی حرفهای صحبت کند.
همچنین بهتر است از ابتدا درباره شیوه برگزاری جلسات، مدت تقریبی هر جلسه و روند ارزیابی اطلاعات روشنی دریافت کنید.
درمان اضطراب چقدر زمان میبرد؟
یک عدد ثابت برای همه وجود ندارد.
نوع اضطراب، شدت علائم، مدت زمانی که مشکل وجود داشته، شرایط زندگی فرد و وجود مشکلات همزمان همگی میتوانند روی طول درمان اثر بگذارند.
به همین دلیل وعدههایی مانند «درمان قطعی اضطراب در چند جلسه» معیار مناسبی برای انتخاب درمانگر نیستند.
درمان حرفهای معمولاً با ارزیابی شروع میشود و بر اساس شرایط همان فرد پیش میرود.
دکتر سهیلا ضرغامی، روانشناس در شیراز
دکتر سهیلا ضرغامی روانشناس و درمانگر در شیراز هستند و در زمینه ارزیابی و درمان مشکلات مرتبط با اضطراب، استرس، وسواس و حملات پانیک فعالیت دارند.
در درمان اختلالات اضطرابی از رویکردهای مبتنی بر شواهد از جمله درمان شناختی رفتاری (CBT) استفاده میشود.
برای آشنایی بیشتر با علائم اضطراب، انواع اختلالات اضطرابی، تستهای روانشناسی و اطلاعات مربوط به دریافت وقت مشاوره میتوانید مقاله تخصصی زیر را مطالعه کنید:
دکتر اضطراب در شیراز | درمان اضطراب و استرس
این مطلب با هدف آشنایی عمومی با اضطراب و روشهای درمان آن تهیه شده است و جایگزین ارزیابی یا تشخیص فردی توسط روانشناس یا روانپزشک نیست.